Guggenheim
Sarrera

Piet Mondrian
Pintura 2. zk./Konposizioa VII. zk. (Tableau No. 2/Composition No. VII), 1913
Olio-pintura mihise gainean
104,4 x 113,6 cm
Solomon R. Guggenheim Museoa, New York
Solomon R. Guggenheim Sortze Bilduma 49.1228
© 2016 Mondrian/Holtzman Trust c/o HCR International Virginia

“Naturan gauzen azala ederra da, eta haren imitazioa, berriz, bizigabea. Objektuek dena ematen digute, baina haien irudikapenak, berriz, ez digu ezer ematen”. [1]

Arte-eskolan graduatu ondoren, hamarkada batez baino luzaroago, Piet Mondrianek (Amersfoort, Herbehereak, 1872–New York, AEB, 1944) paisaiei eta naturari buruzko marrazkiak eta margolanak sortu zituen. 1911n, Mondrianek Georges Braque eta Pablo Picassoren pintura kubistaren inguruko erakusketa bat bisitatu zuen Amsterdamen, eta horrek Parisera joateko gogoa piztu zion. Han, estilo abstraktu independente bat garatzen hasi zen. Ikusten zuenaren erritmoak zehaztea bilatuz, Mondrian bere bizilekuaren ingurua marrazten hasi zen. Lan eta egokitzapen askoren ondoren, hasierako konposizio horiek bilakaera bat izan zuten: ez zituzten gehiago objektuak erakusten, elkar ehundutako laukizuzenen plano lauak baizik. Mondrianen iturriak mundu naturalean existitzen diren arren, bere irudiak funtsera murrizten dira.

Pintura 2. zk./Konposizioa VII. zk. 1912an iritsi osteko urtean pintatu zuen, eta Mondrianen ikuspegi berriaren eredu peto-petoa da. Mondrianek zatikatu egin zuen bere gaia, elkar ehuntzen duten lerro beltzetan eta kolore-planoetan. Bere kolore-sorta ere mugatu zuen, koadro kubistak gogora ekartzen dituzten okre eta arre lausoak baliatuz.

Mondrianek Pariseko kubisten abstrakzioa gainditu zuen: askoz abstraktuagoak dira berak irudikatutakoak. Gaiak zailagoak dira identifikatzen, bolumena iradokitzen duen ezer saihestu zuelako, neurri batean. Gainera, kubistek konposizioak koadroen behealdean oinarritzen zituzten (gai nagusiaren grabitatea iradokitzeko); kontrako aldean, Mondrianen aldamio-egitura higatu egiten da margolanaren ertzetara hurbildu ahala. Konposizioa VIII. zk. artelana, adibidez, Parisko eraikin-fatxaden azterketan oinarritu zen, baina Mondrianek ez zuen bolumenik aditzera eman ezta fatxadak irudikatuko lukeen ezer ere.

Bizitza osoan, Mondrianek abstrakzio handia lantzen segitu zuen. Bere helburua zen munduaren azpiko egitura bat adieraztea, eta horretarako albait elementu sinple gutxien erabiltzen zituen. Anabasa guztia kendu nahi zuen, funtsezkoa ez den guztitik biluztuz [2] eta, azkenean, lerro diagonalak ere baztertuz. Abstrakzioaren aitzindari askoren artean bezala, Mondrianen kemena espirituala zen neurri handi batean. Mundu erreala iragazi nahi zuen, bere funts garbira eraman, eta betiereko tentsioan diren unibertsoko dikotomiak irudikatu. Horretarako, egonkortasuna, unibertsaltasuna eta espiritualitatea nabarmendu zituen, pintzelkada horizontalen eta bertikalen orekaren bitartez.

Galderak

Erakutsi: Pintura 2. zk./Konposizioa VII. zk., 1913.

Deskribatu pintura hau ahal duzuen xehetasun handienaz. Ez ahaztu koloreak, lerroak, formak, konposizioa eta pinturaren aplikazioa zuen deskribapenetan.

Pintura hau Mondrianen zuhaitz baten azterketatik sortu zen. Pintura honek ba ote ditu jatorrizko gaiari erreferentzia egiten dioten ezaugarriak, edo desagertu dira iturriaren aztarna guztiak? Esplikatu zure erantzuna.

Jarduerak

Mondrianek zuhaitz baten azterketan oinarritu zuen Pintura 2. zk./Konposizioa VII. zk. Konposizioa VIII. zk. (Compositie 8), berriz, Pariseko arkitekturan oinarritzen zen. Badakigu Mondrianek naturari lotutako marrazki eta pintura ugari sortu zituela, adibidez, loreen ehundik gora irudikapen. Urteak geroago, gai horrek sortzen zion erakarmenari buruzko gogoeta batean hau idatzi zuen: “Gustura pintatzen nituen loreak, ez lore-sortak, aldiro lore bakar bat baizik; hartara, hobeto adieraz nezakeen haren egitura plastikoa”.

Hasi zure lana inspirazioa piztu dizun gai bat marraztuz. Mondrianek egin bezala, lore, zuhaitz edo eraikin bat izan daiteke, edo erakartzen zaituzten beste edozer. Gero, lan egin gai hori sinplifikatzeko, bere funtsa atzeman duzula sentitzen duzun arte. Beharbada ez da abiapuntutzat hartu duzun gaia bezalakoa izango, baina jatorrizko egituraren zerbait gordeko du, baita zuretzat zeukan esanahitik zerbait ere.

Bere bizitzan, Mondrian Herbeheretako paisaien margolari izatetik nazioarteko oihartzuna zeukan artista izatera igaro zen. Ikertu haren obraren bilakaera, natura-gaietatik hasi eta erritmoa, tentsioa eta oreka aztertzen zituen geroko bere obraraino. Zein artelan dira, zure ustez, interesgarrienak? Zergatik?

Mondrianek sinpletasuna landu zuen, nola bizitzan, hala pinturetan. Bakarrik bizi izan zen, esaten dutenez, “ziega” batean moduko zorroztasun eta soiltasunean; bizimodua eta artea berariaz minimora murriztu zituen[3]. 1918rako, Mondrianen gai nagusiak laukizuzenak eta lerroak ziren, bertikal zein horizontal, eta koloreak, berriz, beltza, zuria eta arrea, baita gorri, hori eta urdin primarioak ere. Bitarteko mugatu horien bidez lan eginez, Mondrianek XX. mendeko margolan ospetsu eta biluzienetako batzuk sortu zituen[4]. Bere aukerak mugatu arren, Mondrianek berrikuntzak ekarri zituen, eta izugarri esperimentatu, berak aukeratutako parametroetan. Aukerak mugagabe izatea bultzatzen duen munduan bizi garen arren, ezagutzen duzue nork bere burua mugatzea aukeratuz onuragarria den adibiderik? Azaldu zuen erantzuna.

1. John Milner, Mondrian, Abbeville Press, 1992, 117. or.

2. Ibid., 7. or

3. John Milner, Mondrian, Abbeville Press, 1992, 7. or.

4. Susanne Deicher, Piet Mondrian: 1872–1944, Taschen, 1999, liburu-azalaren barrualdea

DESKARGATU INPRIMATZEKO BERTSIOA