Guggenheim
Default image for educational_guide
Sarrera

Amaren ametsa (astelehena, 19:45; asteartea, 19:45; asteazkena, 19:45; osteguna, 19:45) [My Mother's Dream (7:45 pm Monday; 7:45 pm Tuesday; 7:45 pm Wednesday; 7:45 pm Thursday)], 1998
Olio-pintura liho gainean, 320 x 868,7 cm
Artistaren eskaintza
© VEGAP, Bilbao, 2015

“ 1990eko hamarkadan paisaia handiak egiten hasi nintzen berriro ere, baina giro-paisaiak egitea otu zitzaidan. Paisaia gehienak urrunetik ikustekoak dira, eta horregatik izan nuen pintura inguratzaile bat, paisaian murgiltzen zaituen margolan bat, egiteko ideia” (1)

SARRERA 

Alex Katz Brooklyn-en, New Yorken jaio zen, 1927an, Depresio Handiaren hasieran. Gurasoak errusiarrak zituen, eta, krisi ekonomikoa zela eta, Queens-eko St. Albans auzora alde egin zuten; jatorri anitzetako jendea bizi zen han, Estatu Batuetako gerra zibilaren eta Lehen Mundu Gerraren artean hazitako auzoa baitzen. Ama antzezlea izandakoa zen eta olerkigintza zalea; aitari ere, negozio-gizona zen arren, arteek interesa pizten zioten. Bigarren Hezkuntza berezia izan zuen Katzek: goizetan ohiko curriculum gaiak lantzen zituzten eta arratsaldeetan arteak jorratzen zituzten ikastetxean. 1946an Manhattangon The Cooper Union goi-mailako arte, arkitektura eta ingeniaritza eskolan eman zuen izena. Garai horretan sortu zitzaion paisaiarekiko lilura. Lizentziatu zenean, Skowhegan School of Painting and Sculpture eskolan udan ikasteko beka jaso zuen; Maine estatuko landa inguruan zegoen eskola eta bertan margotu zuen lehenbiziko aldiz naturatik, aire zabalean, en plen air. Katzek adierazi duenez “bizitza pinturari emateko arrazoi bat” izan zen esperientzia hura (2). Bertan ohartu zen argia, kolorea eta mugimendua aldi berean hautemateak aukera ematen ziola ia oharkabean margotzeko eta naturak eragindakoaren erantzuna berehala irudi batean jasotzeko (3).

Paisaia handiagoak egiten joan zen 1980ko hamarkadaren amaieran, eta irudi handi horiek “giro-paisaia” izendatu zituen artistak. Lan horietan, ikusleak eszena urrundik behatu beharrean, bere burua irudiaz, naturaz, inguratuta ikusten du. Katzen helburua zen ikuslea paisaiaren barruan murgilaraztea, behatzaile hutsa baino gehiago izatea.

Amaren ametsa (astelehena, 19:45; asteartea, 19:45; asteazkena, 19:45; osteguna, 19:45) [My Mother's Dream (7:45 pm Monday; 7:45 pm Tuesday; 7:45 pm Wednesday; 7:45 pm Thursday), 1998] lana Katzen giro-paisaia handienetako bat da. Lau panel handik osatzen dute, eta panel bakoitzak paisaia  bera irudikatzen du, arratsaldeko ordu berean, baina hainbat egunetan. Ezberdinak dira, ez baitziren bata bestearen ondoren margotu; beraz multzo osoan denborak atzera eta aurrera egiten duela ematen du, olerkietan eta musika-lanetan bezala, zeinetan konposizioan zati bat errepikatzen den (4).

Horrelako paisaietan Katz “igarotzen diren gauza arinak” jasotzen saiatzen da: denboraren joana eta argi iheskorra paisaian. Artistak esan duenez azken xede du “orainaldia” margotzea, ikustearen eta hautematearen aldiberekotasuna jasotzea. Katzen ustez, une hori irudia fokuratu baino lehen gertatzen da, eta argi-leherketa baten modukoa da (5).

Helburu hori lortzeko, gauzen itxuraren inguruko informazio guztia kentzen du margolanetik, xehetasunak are gutxitzen ditu koadroetako irudiak margo orban bihurtzen direla ia. Estilo horri esker pintatutako irudien formaren garrantzia bera dute argiak, denborak eta inguruak. Katzek esan du beharrezkoa ez den objektuen egituren gaineko informazioa kentzen duela eta denboraren igarotzea jasotzen duela (6).

 

3. Michael Rooks, It all goes down in your mind. Cat. expo., pág. 14
5. Ibid.
Galderak

Erakutsi ikasleei Amaren ametsa (1998): Eskatu margolanean barrura sartzen direla pentsa dezatela. Non daude? Nola dakite? Zer eguraldi dago? Zer usain, entzun eta senti dezakete?

Nola erabiltzen ditu Katzek koloreak, argia eta itzalak? Nolakoak dira?

Eskatu ikasleei pintura honek sorrarazten dien sentimenduak deskribatzeko. Zer osagai eta teknika baliatzen ditu Katzek sentsazio horiek sorrarazteko?

Amaren ametsa (1998) Katzen giro-paisaia handienetako bat da. Horrelako margolanek ikuslea pintura barrura eraman nahi dute, urrunetik behatzen duen ikusle hutsa izateari uzteko. Nola lortzen du artistak hori?

Hitz egin pinturaren tamainaz (1). Beste modu bateko erreakzioa eragingo lizueke askoz txikiagoa balitz ala beste itxura bat balu?

Eskatu ikasleei naturaz inguratuta egon diren une batean pentsatzeko. Zein ziren paisaiaren ezaugarri interesgarrienak? Zer izan daiteke zaila margolan batean islatzen?

Lanaren izenburu osoa Amaren ametsa (astelehena, 19:45; asteartea, 19:45; asteazkena, 19:45; osteguna, 19:45) da. Zergatik gehitu zizkion orduak Katzek? Ikasleen aburuz, posible al da pintura batean une bat jasotzea? Zer alde dago argazki batekin?

 

1. Artelanaren tamaina argi izateko, begiratu argazki-oineko neurriei eta alderatu ikasle baten altuerarekin. Lanaren time lapse bat dago sarean, hemen: https://vimeo.com/60789330.

 

Jarduerak

Margolan batean une bat jasotzea, aire zabalean, en plein air,

Katzek denbora, argia eta ingurune jakin batek sorrarazten duena jaso nahi du bere pinturetan (hots, “orainaldia”). Margolan horiek egiteko, lehenengo, naturan bertan zela, aire zabalean, zirriborro batzuk egin zituen, unearen freskotasuna jasotzeko. Antzeko jarduera bat saiatu ikasleekin.

Joan parke zein lorategi batera; eraman papera eta koloretako margoak. Eskatu ikasleei toki horretako zati txiki bat aukeratzeko; emaiezu denbora aztertzeko. Eskatu zirriborro bat egiteko eta kokalekua idazteko, gero itzuli ahal izateko; 30 minutu dituzte.

Berriro itzuli toki berberera beste hiru aldiz: beste ordu batean edo beste eguraldiaz. Aldi bakoitzean marrazki bat egin behar dute.

Prozesuaren amaieran lau marrazkiak alderatu. Zer ikus dezakete konposizio bakoitzean? Nola aldatu da irudia?

Idatzi prozesuari buruz. Lau lanetatik bat aukeratu behar dute eta lagun bati horren inguruan idatzi behar diote. Sortze-prozesua deskribatu behar dute: zein izan diren zailtasunak, zer lortu duten, nola sentitu diren eta zergatik aukeratu duten marrazki hori.

Katzek Amaren ametsa (astelehena, 19:45; asteartea, 19:45; asteazkena, 19:45; osteguna, 19:45) izenburua eman zion lanari. Zer izenburu aukeratu dute? Azaldu zergatia.

Artelanen inguruan hausnartu. Ozen irakurri Katzen hitz hauek:

“Lehen zirriborroek ‘orainaldian’ murgiltzen naute. Eta sentsazio hori margolan handietara eramaten saiatzen naiz. Horrelako zerbait gertatzen da musikagintzan, abesti batean, baina ez da horren ohikoa pinturan. Egiatan ia ezinezkoa da pinturan, baina horixe lortu nahi dut”(1).

Katzen margolanak ikusi eta aipu hau eztabaidatu ondoren, uste duzue artistak “orainaldia” jasotzea lortu zuela? Zuek lortu al duzue? Azaldu erantzunak.

 

1. http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/display/artist-rooms-alex-katz

 

HIZTEGIA

En plein air: frantseseko terminoa da, “aire zabalean” esan nahi duena; estudioan beharrean kanpoaldean egindako artelana deskribatzeko erabiltzen da.

Giro-paisaia: Katzek ikuslea inguratzen duten, naturan murgiltzen duten margolanei esateko erabilitako terminoa da; horrelako margolanetan ikusleak ez dio urrunetik eszenari begiratzen, barruan dago eta.

Paisaia: Eskualde bateko lurrazalaren itxura orokorra, forma geologikoek, landarediak eta gizakiaren eraikuntzek ezarria, begirada batek bere osotasunean hartzeko modukoa. Eskualde baten ezaugarri horiek islatzen duen marrazki zein margolanari esateko ere erabiltzen da.

 

BALIABIDEAK

Alex Katz: Give Me Tomorrow erakusketa, Tate St Ives museoan.

http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-st-ives/exhibition/alex-katz-give-me-tomorrow

Alex Katzen webgunea: http://www.alexkatz.com

David Salle, “In Conversation: ALEX KATZ with David Salle”, The Brooklyn Rail, 2013ko martxoaren 4an.

http://www.brooklynrail.org/2013/03/art/alex-katz-with-david-salle

Alex Katzen Amaren ametsa pinturaren muntaketa, Zuricheko Museum Haus Konstrukiv museoaren Landscapes erakusketan. https://vimeo.com/60789330

Álex Vicente, “Alex Katz: Contra la marea,” El País, 2014ko apirilaren 26an.

http://cultura.elpais.com/cultura/2014/04/23/actualidad/1398270110_145847.html