Guggenheim
Aholkua espazioari V | Eduardo Chillida | Guggenheim Bilbao Museoa
Aurreko erakusketa

Artea eta espazioa asmo handiko erakusketa da, eta Eduardo Chillida artista euskaldunak eta Martin Heidegger filosofo alemaniarrak 1969. urtean gauzatutako lankidetza du abiapuntu. Artista-liburu bat izan zen topaketa horren emaitza, eta bertatik hartu du erakusketak izenburua. Heideggerren eta Chillidaren arteko elkarrizketan agertu ziren kontzeptuak gaurkotu eta garatze aldera, erakusketan nazioarteko artisten ehun lanetik gora eskaintzen dira, eta azken sei hamarkadetako abstrakzioaren historia berriz irakurtzeko bezala eskaintzen da.

Espazioaren propietateen ikerketa XX. mendeko artearen oinarrietako bat izan da, eta XXI. mendean ondo sartuta ere hala izaten jarraitzen du. Epealdi horretan, euskal eskulturaren historia berriko unerik funtsezkoenak identifika daitezke, Chillida edo Jorge Oteiza bezalako artisten ibilbidean bereziki; izan ere, Espazialismoa eta Zero bezalako beste mugimendu batzuek antzeko kontuak aztertzeko beren estrategiak proposatzen zituzten garaian nazioarteko errekonozimendua lortu zuten euskal artistek. Zehazki, Chillidak espazioaren propietateak esploratzeko proposatzen zuenarekin, hainbat elkarlanetan parte hartu zuen honako hauen mailako filosofo eta poetekin: Gaston Bachelard, Martin Heidegger, René Char eta Octavio Paz, besteak beste. Guggenheim Bilbao Museoaren Artea eta espazioa erakusketak elkarrizketa kultural hori aztertzea proposatzen du, hura historikoki nahiz geografikoki zabaldu, eta praktika garaikideetan duen iraunkortasuna arakatzea.

Chillidaren eta Heideggerren arteko lankidetzaren bitartez, artistak St. Gallen hirian 1969an argitaratu zuen liburua sortu zen, Artea eta espazioa (Die Kunst und der Raum)artista baten eta filosofo baten artean inoiz ikusitako elkarlanik bizigarriena—, eta hori izango da erakusketaren gune kontzeptuala. Abagune horretarako, Heideggerrek bere hitzak grabatu zituen harri litografiko-multzo batean; Chillidak, berriz, horiek laguntzeko litocollageak sortu zituen. Obra horiekin eta Heidegger-ek irarritako harriekin batera, erakusketak garai horretako espazioari buruzko eztabaidak ilustratuko ditu, honako hauen lanekin: Anthony Caro, Agostino Bonalumi, Sue Fuller, David Lamelas, Sol LeWitt, Richard Long, Robert Motherwell, Bruce Nauman, Pablo Palazuelo, James Rosenquist, Nobuo Sekine eta Lee Ufan. Naum Gabo-ren (Konstruktibismoaren funtsezko artista, eskultura abstraktuak hartutako espazio garbiaren ikuspegia markatu zuena) obra berantiarrak agertuko dira, Lucio Fontana (mugimendu espazialistaren aita sortzailea, Artea eta espazioa lana argitaratu baino lehentxeago hil zena) eta Jorge Oteizaren (eskulturan desokupazioaren kontzeptua aldarrikatu zuen artista aitzindaria) obrekin batera; plastika modernoaren barnean aurrez egindako sarraldien adierazgarri izango dira lan horiek, Heideggerrek gai horren inguruan zuen ikuspegiaren aurrekariak.

Ikuspegi kronologikoa eta gaiak batzen dituen ibilbidea eginaz, espazioaren inguruan filosofiak egiten duen galderaren zimendu kulturalak jorratzeko aukera ematen du erakusketak, eguneroko bizimoduaren parte diren nozio zientifikoekin batera; hala nola, zulo beltzak, espektro elektromagnetikoaren eta fisika kuantikoaren konkista, zenbait aipatzearren. Modu horretan, testuinguru garaikidean, honako artista hauen lanak ikusteko aukera izango dugu: Nina Canell, Vija Celmins, Ángela de la Cruz, Olafur Eliasson, Marcius Galan, General Idea, Maria Elena González, Isa Genzken, Robert Gober, Peter Halley, Cristina Iglesias, Agnieszka Kurant, Julie Mehretu, Anna Maria Maiolino, Asier Mendizabal, Jean-Luc Moulène, Matt Mullican, Ernesto Neto, Iván Navarro, Rivane Neuenschwander, Damián Ortega, Alyson Shotz, Susana Solano, Sergio Prego eta Zarina.

Erakusketarekin batera, irudiz jantzitako katalogoaren argitaratuko da; hori osatzeko, honako artista hauek laguntza eskaini dute, beren testuekin eta dokumentuekin: Peter Halley, Marcius Galan, Agnieszka Kurant, Asier Mendizabal, Bruce Nauman, Damián Ortega, Alyson Shotz, Lee Ufan eta Zarina; Sara Nadal-Melsió idazle eta filosofoak eta Manuel Cirauqui erakusketaren komisarioak ere egin dute euren ekarpena.

 

Eduardo Chillida
Aholkua espazioari V (Consejo al espacio V), 1993
Altzairua
305 x 350 x 350 cm
Guggenheim Bilbao Museoa